Orsýetiň Prezidenti Wladimir Putin Eýranyň paýtagty Tährana geldi diýip, CCTV habar gullugy habar berdi. Putin Eýranyň Prezidenti Lihi we beýleki ýokary derejeli resmiler bilen gepleşikler geçirer, şeýle hem Orsýet, Türkiýe we Siriýa boýunça Astana prosesiniň sammitine gatnaşar. Ýewroblok konnektorlary, Wintli terminal bloklary we Ýol howpsuzlygynyň şöhlelendirijileri belläp geçmeli.
Şol gün Russiýanyň prezidentiniň metbugat sekretary Dmitriý Peskow Eýranyň milli radiostansiýasyna Orsýetiň we Eýranyň geljekde ikitaraplaýyn söwdalarda ABŞ dollaryny ulanmajakdygyny aýtdy, diýip “The Globe” gazeti habar berdi. Ol Russiýa bilen Eýranyň arasyndaky söwdanyň geçen ýyl 4 milliard ABŞ dollaryndan geçendigini we ikitaraplaýyn maliýe hyzmatdaşlygynyň çuňlaşmagy bilen iki ýurduň geljekde hasaplaşyklar üçin ABŞ dollaryndan tapgyrlaýyn ýüz öwürjekdigini aýtdy.
Mundan başga-da, Orsýet käbir hindi müşderileriniň nebit eksporty üçin BAE walýutasynda töleg tölemegini isleýär. Russiýanyň daşary işler ministri Sergeý Lawrow ozal Russiýanyň Hindistan ýaly ýurtlar bilen söwdasynda Günbatar däl walýutalaryň ulanylyşyny artdyrmak isleýändigini aýtdy.
Şol bir wagtyň özünde, Nigeriýanyň Russiýadaky ilçisi duşenbe güni rus metbugatyna beren interwýusynda Nigeriýa bankynyň iki ýurduň arasynda ýerli walýutalarda söwda hasaplaşyklaryny amala aşyrmak barada gepleşik geçirýändigini aýtdy, diýip CCTV habar berdi.
Ýakynda Hindistanyň Merkezi Banky halkara söwda üçin rupi hasaplaşyk mehanizmini derhal işe girizdi. RBI resmi web sahypasynda import we eksport harytlarynyň rupi bilen hasap-fakturasynyň, töleginiň we hasaplaşygynyň global söwdanyň ösüşine ýardam bermek, global söwda jemgyýetçiliginiň hindi rupisine bolan gyzyklanmasyny artdyrmak we Hindistanyň eksportyny ösdürmek üçin niýetlenendigini yglan etdi.
Russiýa: Eýran ikitaraplaýyn ylalaşyklarda dollardan ýüz öwürer
Orsýetiň prezidenti Wladimir Putin Eýranyň paýtagty Tährana geldi diýip, CCTV News çarşenbe güni Eýranyň döwlet telewideniýesine (IRIB) salgylanyp habar berdi. “Sputnik” habar agentliginiň habaryna görä, Moskwa we Tähran ygtybarly dostlar we hyzmatdaşlardyr. Ol iki ýurduň ikitaraplaýyn söwdanyň möçberini kesgitlemek üçin ABŞ dollaryny ulanmakdan tapgyrlaýyn ýüz öwürjekdigini aýtdy.
"Geçen ýyl iki ýurduň arasyndaky umumy söwda we ykdysadyýet möçberiniň 4 milliard dollardan geçendigini hemmemiz bilýäris we (bu sany) dollar bilen hasaplamak nädogry bolsa-da, bank we maliýe pudagyndaky hyzmatdaşlygymyz ösýän mahaly, wagtyň geçmegi bilen ondan ýüz öwürmegimiz mümkin" diýip, Peskow Eýranyň Milli Radiosyna beren interwýusynda aýtdy. Interwýu "Rossiýa 24" teleýaýlymynda hem görkezildi.
Peskow şeýle hem soňky birnäçe aýda Orsýet bilen Eýranyň arasyndaky söwda gatnaşyklarynyň oňyn bolandygyny aýtdy. Ol Orsýet bilen Eýranyň sanksiýalaryň täsirini azaltmak üçin hyzmatdaşlygy ýola goýmak mümkinçiliginiň bardygyna ynanýar.
Orsýet hindi alyjylarynyň nebit üçin BAE walýutasynda töleg tölemegini isleýär
Metbugat habarlaryna görä, Orsýet käbir hindi müşderilerine nebit eksporty üçin tölegleri amala aşyrmak üçin BAE-niň walýutasy bolan Diramy ulanmaga rugsat bermäge synanyşýar. Metbugat tarapyndan görülen hasap-fakturada hindi nebiti gaýtadan işleýän zawodynyň bahasy ABŞ dollarynda görkezilen bolsa-da, Diram tarapyndan tölenmelidigi görkezildi. Hasap-fakturada şeýle hem Gazprom bankynyň (Gazprombank) tölegleri Dubaýdaky hereket edýän banky bolan Maşrek Bank arkaly aljakdygy görkezilýär.
Çeşmeleriň aýtmagyna görä, azyndan iki hindi nebiti gaýtadan işleýän zawodlary dirlam tölegleriniň käbirini eýýäm töläpdir we ýakyn günlerde has köp nebiti gaýtadan işleýän zawodlar bu walýuta arkaly töleg geçirerler. Iýun aýynda Russiýa ikinji aý yzly-yzyna Saud Arabystanynyň ornuny tutup, Yrakdan soň Hindistanyň ikinji uly nebit üpjün edijisi boldy.
Orsýetiň daşary işler ministri Sergeý Lawrow aprel aýynda Orsýetiň Hindistan ýaly ýurtlar bilen söwdasynda Günbatar däl walýutalaryň ulanylyşyny artdyrmak isleýändigini aýtdy. Ýurduň maliýe ministri geçen aýda ýurduň "dost" ýurtlardan walýuta satyn alyp başlap, olary dollara we ýewro täsir etmek üçin ulanyp, rublyň birden ýokarlanmagynyň öňüni alyp biljekdigini hem aýtdy.
Russiýa bilen Hindistanyň arasyndaky söwdanyň üçünji tarap walýutalarynda amala aşyrylmagy hem ilkinji gezek däl. Metbugat habarlaryna görä, Hindistanyň iň uly sement öndürijisi bolan “Chaoke Cement” kompaniýasy mundan ozal rus kömüriniň bir bölegini import etmek üçin ýuany ulanypdy.
Bu hereket Orsýetiň Günbatar sanksiýalarynyň täsirini iň pes derejä düşürmek üçin "dollardan mahrum edilmegini" çaltlaşdyrýandygyny görkezýär.
Nigeriýa Banky we Russiýa ýerli walýutada söwda hasaplaşyklaryny ara alyp maslahatlaşdylar
“CCTV News 19” teleýaýlymynyň habaryna görä, Nigeriýanyň Russiýadaky ilçisi Abdulla Şehu rus metbugatyna beren interwýusynda Nigeriýanyň banky iki ýurduň arasyndaky söwda gatnaşyklary boýunça rus banky bilen ýerli walýuta hasaplaşygy boýunça gepleşikler geçirýär, mundan başga-da, taraplar maliýe maglumatlaryny ibermek ulgamyny ösdürmek üçin Russiýanyň merkezi bankyna elýeterliligiň mümkinçiliklerini ara alyp maslahatlaşdylar.
26-njy fewralda Birleşen Ştatlar we beýleki ýurtlar käbir rus banklaryny Global Bankara Maliýe Aragatnaşyk Assosiasiýasy (SWIFT) tarapyndan dolandyrylýan halkara maliýe maglumat alyş-çalyş ulgamyndan çykarjakdygyny yglan etdiler we Russiýanyň merkezi bankyna çäklendirmeler girizdiler. 29-njy iýunda Russiýanyň Merkezi Banky 12 ýurtdan 70 bankyň we beýleki edaralaryň Russiýanyň Merkezi Banky tarapyndan işlenip düzülen maliýe maglumat alyş-çalyş ulgamyna birikdirilendigini yglan etdi.
Hindistanyň Merkezi Banky halkara söwda üçin rupi hasaplaşyk mehanizmini girizdi
11-nji iýulda Hindistanyň Merkezi Banky halkara söwda üçin rupi hasaplaşyk mehanizmini işe girizdi we derrew güýje girdi. RBI resmi web sahypasynda import we eksport harytlarynyň rupidäki hasap-fakturasynyň, töleginiň we hasaplaşygynyň global söwdanyň ösüşine ýardam bermek, global söwda jemgyýetçiliginiň hindi rupisine bolan gyzyklanmasyny artdyrmak we Hindistanyň eksportyny höweslendirmek üçin niýetlenendigini yglan etdi.
Şu ýylyň birinji ýarymynda Günbatar Russiýany SWIFT ulgamyndan çykardy we Russiýanyň maliýe edaralaryna dollar amallaryny gadagan etdi, mart aýynyň başynda rus söwdagärlerine tölegler 500 million dollara ýetdi. Hindistanyň Rezerv Banky (Merkezi Bank) rus tarapy bilen söwda şertnamasyny baglaşmak boýunça maslahatlaşmaga başlady, bu şertnama rubl we rupiýada göni söwda hasaplaşyklaryny göz öňünde tutar.
Gonkong “Zhongrui” gaznasynyň baş ykdysatçysy Şu Ýaň köpçülikleýin habar beriş serişdelerine beren interwýusynda Hindistanda işe girizilen iň soňky mehanizmiň dollar gegemoniýasynyň täsirini aýyrmakda möhüm rol oýnaýandygyny we esasy ykdysadyýetlerde walýutanyň halkaralaşdyrylmagy prosesinde dollar gegemoniýasynyň hasyl täsiriniň has-da gowşajakdygyny belledi.
Ekspertler Russiýanyň we Hindistanyň "dollarsyzlaşdyrylmagy" barada gürrüň edýärler
Russiýada we Hindistanda "dollardan mahrum etmek" kampaniýasy barada aýdylanda, Hytaýyň Daşary ýurt walýuta maýa goýumlary boýunça ylmy-barlag institutynyň prezidenti Tan Ýaling ABŞ dollarynyň ätiýaçlyk walýuta hökmünde paýynyň halkara walýuta ätiýaçlyklarynyň takmynan 60% -ine ýetendigini we onuň esasy walýuta bolandygyny belledi. Häzirki wagtda global meýil we jemgyýetçilik pikirleri, şol sanda ABŞ-nyň gazna obligasiýalarynyň satuw teoriýasyny hem öz içine alýan deUSD-e meýilli. Bu ýagdaýda adamlar ýalňyş baha bermäge meýilli bolýarlar. Maliýe sikliniň seljermesi gaty ýönekeý bolsa, geljekde mümkin bolan töwekgelçilikleriň partlamagy has ähtimal.
Rupiýa hasaplaşyk mehanizminiň işe girizilmeginden başlap, belki-de, munuň Orsýetiň serişde elementleri bilen köp baglanyşygy bar. Russiýa iri nebit üpjün edijisi bolany bilen deňeşdirilende, Hindistan nebite we kömüre uly isleg bildirýär we onuň nebite garaşlylygy 80% -den gowrak. Häzirki wagtda, eger rupiýa Russiýanyň dollarsyzlaşdyrylmagyna gatnaşsa, Russiýanyň nebit we kömür eksporty Hindistana has köp amatlyk döredip biler.
Aslynda, rus rubly baradaky buýruk kabul edilenden soň, ol garaşylýan netijäni bermedi. ABŞ-Russiýa nebit şertnamalary rublda däl-de, dollarda düzülýär we ÝB-niň Russiýa bilen energiýa şertnamalarynyň hemmesi rublda däl. Netijede, pikirler, hakykat we ýerine ýetiriliş düýbünden başga-başga. Walýuta hasaplaşygynyň usulyny ara alyp maslahatlaşanymyzda, ýerli walýutanyň halkaralaşdyrylmagynyň ýerli walýutany halkara derejä çykarmak üçin däl-de, halkara derejesinde kabul edilmegi we köptaraplaýyn edaralaryň ony kabul edip-etmeýändigi baradaky logikany gözardy edýäris.
Ýerleşdirilen wagty: 2022-nji ýylyň 20-nji iýuly