Ua taʻimua Saina i le faamaoniga a le RCEP! E faʻapefea ona eliina e pisinisi fefaʻatauaʻiga mai fafo le auro i Asia i Sautesasae?

Ua fa'apapā e le RCEP le tufatufaga o le maketi a Asia i Sautesasa'e!

Sa sainia aloaia le Maliega Fa'apa'aga Fa'ale-tamaoaiga Fa'aitulagi (Regional Comprehensive Economic Partnership, RCEP) i le aso 15 o Novema 2020.Feso'ota'iga poloka fa'ai'u 2 pine, uaea lipine mafolafola ma fa'aataata o ta'avale e tatau ona matauina.

I le taimi nei, ua maeʻa ona faamaonia e Saina le maliega faapaaga tau tamaoaiga lautele faaitulagi, o le maliega lea a le RCEP, ma ua avea ma atunuu muamua e faamaonia le maliega. E le gata i lea, ua faamaonia e Thailand le Maliega. Ua faailoa mai e atunuu uma o le RCEP o le a latou faamaonia le Maliega i le faaiuga o lenei tausaga ma faafaigofieina lona amata faamamaluina i le aso 1 o Ianuari o le tausaga a sau.

O atunuu e 15 na sainia le maliega e tusa ma le 3.6 piliona le faitau aofaʻi o tagata, pe toetoe lava o le afa o le faitau aofaʻi o le lalolagi e 7.8 piliona. Faatasi ai ma se tamaoaiga e tusa ma le $27 tiliona, pe tusa ma le tasi vaetolu o le GDP o le lalolagi, ma le aofaʻi o fefaʻatauaʻiga e tusa ma le tasi vaetolu o le aofaʻi o fefaʻatauaʻiga a le lalolagi, o atunuu e 15 o le RCEP o le eria e sili ona toʻatele tagata i le lalolagi, o le tamaoaiga ma fefaʻatauaʻiga sili ona tele ma le tele o gafatia mo atinaʻe.

Ae ou te fefe e toʻatele uo fefaʻatauaʻiga mai fafo e le o malamalama i ai, o le mea moni, o le RCEP muamua lava, o le ASEAN.

Na tuʻuina atu e atunuu o le ASEAN le manatu o le RCEP i le 2011; i le tausaga lava lea, na faʻamaonia aloaia ai e taʻitaʻi o atunuu e sefulu le manatu i le fonotaga maualuga a le ASEAN.

O atunuu e 10 o le ASEAN, faatasi ai ma taitai o Saina, Iapani, le Malo o Korea, Initia, Ausetalia ma Niu Sila, na latou tuuina atu se faamatalaga tuufaatasi e uiga i le faalauiloaina o feutanaiga > o se maliega atoatoa faapaaga tau tamaoaiga faaitulagi i le

Ina ua maeʻa lena, ua matuā faʻalauiloa e le ASEAN le sainia aloaia o le RCEP. O Viatename, o la tatou paʻaga fefaʻatauaʻiga muamua i le ASEAN, mo se faʻataʻitaʻiga, ua ia faʻamamafa mai o le sainia o le RCEP o se tasi lea o mea e faʻamuamua i le tuʻufaʻatasia o Viatename i le fuafuaga faʻavaomalo, ae o Malasia, o le sui lona lua aupito tele o le ASEAN, ua ia fai mai foʻi e le tatau ona faʻalavelaveina e Initia ia maliega faʻaleleia atili.

Mo le tamaoaiga o le itulagi i lona aotelega, o loʻo i ai maliega tau fefaʻatauaʻiga saoloto i le va o atunuu o le ASEAN ma le ASEAN atoa ma isi atunuu e lima o le au auai, o le RCEP o se faʻateleina faʻatasi o maliega o loʻo i ai nei.

I le aotelega, o le faʻatinoina faʻatasi o faʻaitiitiga o lafoga e sui auai o le RCEP, avanoa tatala i maketi, aveʻesea o faʻalavelave e aʻafia ai fefaʻatauaʻiga, ma le faʻafaigofieina o faiga faʻamama tiute o le a faʻaitiitia atili ai tau o fefaʻatauaʻiga i le itulagi o le RCEP ma faʻalauiloa ai le faʻafaigofieina o fefaʻatauaʻiga, lea o le a i ai se sao lelei i le faʻalauiloaina o le tuputupu aʻe o fefaʻatauaʻiga ma tupe teufaafaigaluega i le itulagi. O le faʻaititia faʻatasi o lafoga i luga o le tusa ma le 90 pasene o mea tau lafoga e sui auai o le a faʻaosofia ai le gafatia mo le faʻateleina o fefaʻatauaʻiga ma tupe teufaafaigaluega i atunuu o le itulagi.

I le isi itu, e tusa ai ma fuainumera, o le alamanuia gaosi oloa a Saina e 65% o le RCEP, o le faitau aofaʻi e 64%, ma le aofaʻi o le tamaoaiga e 55%, lea e sili atu ona tele nai lo se isi lava atunuu i le RCEP, lea e iloa ai o Saina e toetoe lava a iai se tulaga pule i le RCEP. O le a taulaʻi le RCEP i Saina, le vaevaega o le filifili o alamanuia, lea e matua aoga tele mo Saina e faʻatuina ai lana lava faiga tau tamaoaiga ma le lalolagi faʻavaomalo o faatosinaga.

Mo tagata fefaʻatauaʻiga mai fafo, o a avanoa e aoga le eliina?

Tele le gafatia o le maketi

Ua 10 atunuu o le ASEAN i le faasologa o le tele o le GDP: Initonesia, Taialani, Sigapoa, Malasia, Filipaina, Viatename, Myanmar, Kemupotia, Laos ma Brunei. O le faitau aofaʻi o atunuu taʻitasi e tusa ma le 660 miliona i le taimi nei. Faʻatasi ai ma Initia tuaoi, Pakisitana ma Bangladesh, ma le faitau aofaʻi e silia ma le 2.5 piliona, e toetoe lava faaluaina le tele o le faitau aofaʻi o Saina, o le tele o le faitau aofaʻi e aumaia ai foʻi avanoa faapisinisi e le gata.

I se lipoti i le amataga o Oketopa, na iloiloina ai e le fale vai o Price Coopers e faapea, o le tele o atunuu o le ASEAN sa i ai pea i le amataga o le atinaeina o le tamaoaiga ma sa vaivai lava lo latou faavae tau tamaoaiga. Faatasi ai ma le vave o le atinae i tausaga talu ai nei, ua matua faaleleia atili ai le tulaga o le soifuaga o tagata o le atunuu, ma ua faateleina ai le manaoga ma le faaaogaina o oloa eseese.
I le taimi nei, e mafai ona vaevaeina le ASEAN i ni vaega se tolu e tusa ai ma le tulaga o le atinaʻeina o le tamaoaiga:

Tulaga muamua: Sigapoa ma Brunei

O nei atunuu e lua e atoatoa le fausiaina o atinaʻe ma le faiga tau tamaoaiga, ae e faʻatapulaʻaina e le laueleele ma le taugata o le tau o galuega, o lea e laʻititi ai le tele o alamanuia, ma e tele lava ina taulaʻi i le alamanuia gaosiga maualuga.

Tulaga lua: Malasia ma Taialani

O le faavae tau alamanuia o atunuu e lua e matua atoatoa lava, o le tulaga o aoaoga a le atunuu e maualuga atu, ma o le faaputuputuina i nai tausaga ua mavae ua fausia ai se faiga atoatoa o le filifili sapalai i nisi o vaega faapitoa, lea e matua tauva lava.

Vaega lona tolu: Initonesia, Filipaina, Viatename, Myanmar, Kemupotia ma Laos

O le fa'avae tau alamanuia o lenei atunu'u maualuga e fai si vaivai ma e maualalo le tulaga o le atina'eina o le atunu'u, ae fa'afetai i le tele o tagata faigaluega ma le tau maualalo o galuega, ua sili atu ona tauva i pisinisi e tele ai galuega. O nei atunu'u ua va'aia e le to'atele o tagata teu tupe mai fafo o le isi Saina, e tosina mai ai le tele o tupe teu fa'afaigaluega mai fafo ma vave ona tuputupu a'e.

A o leʻi amataina le malo fou o le palealii, sa tausia e atunuu o le ASEAN se fua faatatau o le tuputupu aʻe o le GDP faaletausaga e tusa ma le 5% mo le tele o tausaga, ma sa leva ona manatu le ASEAN o se "tasi o itulagi sili ona lelei le faatinoga i le lalolagi".

Peita’i, o se taunuuga o le pale fou o le "black swan", i le 2020, e lima o atunuu tetele e ono o le ASEAN, o Initonesia, Sigapoa, Malasia, Filipaina, Taialani ma isi atunuu, na faaalia le tuputupu a’e le lelei, na o Viatename "na o ia", na faatumauina le tuputupu a’e lelei, ae na matua faagesegese foi, e na o le 2.9 pasene.

Peita’i, ua fa’amoemoeina lautele o le a toe fa’aleleia le tamaoaiga o atunu’u o le ASEAN i le 2021, e pei ona iai i le lalolagi atoa, ma ua sili atu ona malosi le tulaga, auā e le’i suia lava tulaga lelei autū o le itulagi.

Fa'aitiitia le tulaga o le vaevaega o filifili fa'apisinisi

Mai le vaevaega o le filifili o alamanuia i le va o Saina ma atunuu o le ASEAN, o Saina o loʻo i le pito maualuga o le alamanuia o gaosiga, ma o atunuu o le ASEAN e iai a latou penefiti i alamanuia e tele ai tagata faigaluega ona o lo latou tufatufaga o le faitau aofaʻi. I se taimi muamua, sa i ai tupe teufaafaigaluega tuusaʻo a Saina i atunuu o le ASEAN, ua sainia e le RCEP, o le filifili o alamanuia maualalo o le a faatelevaveina le fesiitaiga.

O se tasi o pisinisi e sili ona aogā o le pisinisi ie ma lavalava.

I le avea ai ma atunuu e sili ona tele i le auina atu i fafo o ie i le lalolagi, o Saina e iai ona penefiti i le gaosiga atoa o pisinisi, e pei o suʻesuʻega ma atinaʻe o pisinisi, maualuga le taua faaopoopo, vave le taimi e tuuina atu ai, faigata le oka o oloa, ma isi mea faapena. I le isi itu, e ofoofogia le penefiti o tau o galuega i atunuu i fafo i Asia i Sautesasae. O le penefiti o lafoga ma le maketi a le EU i Amerika i Matu o loo i ai le avanoa muamua.

E ese mai ie ma lavalava, o le a manuia foʻi le pisinisi palasitika e faʻavae i paʻu mai le sainia o le RCEP. O Saina o le kamupani gaosi paʻu sili ona tele i le lalolagi, ae o le faalagolago i fafo o le paʻu masani i Saina e tusa ma le 87%. A o auai Saina i le RCEP, faʻaulufale mai le paʻu masani mai Asia i Sautesasaʻe i le lumanaʻi pe o le a ausia moni lava le leai o ni lafoga, o se aoga tele lea mo le pisinisi paʻu paʻu a Saina.

E le gata i lea, e tāua tele le mātauina o le faʻatuina e le RCEP o tulafono tutusa o le amataga, lea o le a faʻaitiitia ai tau o tupe teufaafaigaluega a pisinisi i le itulagi. I fefaʻatauaʻiga faavaomalo, o le tele o oloa mai le gaosiga e oʻo atu i le faiga mulimuli o maketi, e masani lava e ala i le tele o fefaʻatauaʻiga i tuaoi. O le tulafono faʻaputu faʻaitulagi i tulafono o le amataga o lona uiga o le pasene o pisinisi e faʻatau i le itulagi e oʻo atu i le 40%, ma e mafai ona manatu o le oloa o se amataga faʻaitulagi, ma o lea e fiafia ai i faʻatulagaga faʻapitoa. O le a faʻamalosia ai le faʻaleleia atili ma le faʻaleleia atili o filifili sapalai faʻaitulagi ma taʻitaʻia ai le tuputupu aʻe tele o fefaʻatauaʻiga ma tupe teufaafaigaluega i totonu o itulagi.
 


Taimi na lafoina ai: Mati-30-2021